Kleine vlokslak

Lengte

Max. ca. 46 mm.

Synoniemen

Opmerking 

In 2026 heeft de wetenschappelijke publicatie van Carmona et. al. en DNA-onderzoek, ons inzicht in de samenstelling van de Nederlandse kleinere soorten vlokslakken volledig verandert. Voorheen werd deze soort, de Kleine vlokslak, herkend en benoemd als de Verborgen vlokslak Aeolidiella sanguinea. DNA-onderzoek, uitgevoerd door het ARISE-team van Naturalis Biodiversity Center in Leiden, van in Nederland verzamelde exemplaren heeft echter aangetoond dat dit de Kleine vlokslak A. glauca is, zoals die in de publicatie van Carmona et al. is beschreven. Wat we voorheen herkend en benoemd hadden als de Kleine vlokslak is sinds 2026, een nieuw beschreven soort: de Avatarvlokslak A. avatar.

Karakteristieke kenmerken

Cryptische soort, die soms verborgen onder of in lege oesterschelpen leeft. Externe anatomie komt sterk overeen met de meer algemeen voorkomende Avatar vlokslak A. avatar. Lange cnidosacs vullen ongeveer het derde bovenste deel, tot soms driekwart van de lengte van de voorste cerata. Rhinoforen zijn oranje tot geel met alleen wit pigment aan de punt. 
Cerata zijn matig dik, licht naar binnen gebogen, naar de middellijn van de rug. De vorm van de cerata is in doorsnede rond en enigszins dik. De punten zijn enigszins afgerond. Koptentakels vaak met oranje pigment en witte vlekjes aan de bovenzijde, maar wit, zonder pigment, aan de onderzijde.

Kan verward worden met

De meer algemeen voorkomende Avatar vlokslak Aeolidiella avatar dat ook een vergelijkbaar, maar meestal meer gestructureerd eiersnoer afzet. De Gekraagde vlokslak A. alderi met een onderscheidend en karakteristiek eiersnoer. De West-Europese Verborgen vlokslak A. sanguinea waarvan de aanwezigheid in de Nederlandse kustwateren nog niet met zekerheid is aangetoond. Juvenielen kunnen mogelijk ook verward worden met juveniele exemplaren van de grotere soorten vlokslakken: Grote- Aeolidia papillosa en Gekrulde vlokslak A. filomenae. De Kleine-, Avatar- en Verborgen vlokslak zijn op foto en onderwater vaak lastig tot niet te onderscheiden: waarnemingen die niet met zekerheid tot op de soort gedetermineerd kunnen worden mogen geregistreerd worden als behorende tot het Kleine vlokslak-complex.

Andere kenmerken

Behoort tot de orde Nudibranchia: de echte naaktkieuwige zeenaaktslakken. Lengte tot ca. 46 mm. Het lichaam is breder dan de voet. Brede voorzijde van de voet met hoeken die spits uitsteken. Voorzijde van de kop is ingesneden, met twee korte lobben. De rhinoforen zijn enigszins gerimpeld en iets korter dan de gladde koptentakels. Cerata zijn gelijkvormig, rond in doorsnede, meestal enigszins naar binnen gebogen en met een spitse punt. Ze staan op de rug in tot circa 17 gepaarde dwarsrijen. De cnidosacs zijn duidelijk zichtbaar. Met tot circa 2-14 cerata per rij, per zijde. Naar de staart toe worden de cerata korter. Op de zijkanten van de kop staan de cerata tot vlak voor de rhinoforen. Zwarte ogen zijn als kleine puntjes vlak achter de rhinoforen zichtbaar.

Kleur

Lichaam is grijswit met een duidelijke oranje waas op de kop, de rug en de uitsteeksels op de kop. De inhoud van de cerata is groenbruin, bruin tot oranje. Deze kleur is waarschijnlijk afhankelijk van de prooisoort keuze. Cerata, voet en rug met kleine witte pigmentvlekjes.

Eieren

Een lange dunne snoer met veel insnoeringen. Wordt meestal in een slordige en soms minder duidelijke linksgedraaide spiraal, met 3-5 windingen, afgezet. Meestal op, in of onder lege oesterschelpen. Lijkt op het eiersnoer van de Avatar vlokslak Aeolidiella avatar: meestal een duidelijkere linksgedraaide spiraal, met minder insnoeringen.

Prooi

Zeeanemonen, Actiniaria: kleine soorten zeeanemonen, o.a. Gewone slibanemoon Cylista troglodytes, Sierlijke slibanemoon Cylista elegans en mogelijk ook Golfbrekeranemoon Diadumene cincta.

Endo- en Ectoparasieten

Er zijn nog geen bevestigde, geregistreerde Nederlandse waarnemingen bekend van ecto- of endoparasitaire copepoda, op of in deze soort. Waarnemingen van parasieten op of in deze soort van voor 2026 betroffen waarschijnlijk infecties op de Avatarvlokslak Aeolidiella avatar. Zie ook de beschrijving van deze soort.

Seizoen trend

In Nederland werd de soort recent jaarlijks waargenomen, met de meeste observaties van slakken en eiersnoeren in juni t/m september. Wordt elders in Europa vooral in de winter en het voorjaar aangetroffen.

Verspreiding in Nederland

Schaars. Vanaf 2013 uitsluitend aangetroffen in de noordwestelijke Oosterschelde waar de soort sinds 2018 definitief gevestigd leek te zijn. Tot ruim 20 m diepte. Maar sinds 2022 zijn er echter geen waarnemingen meer geregistreerd. Nog niet met zekerheid aangetroffen in de Westerschelde, Veerse Meer, Grevelingenmeer, Haringvliet, Waddenzee, Noordzee of aangespoeld op de Noordzeestranden. De meeste Nederlandse waarnemingen van Kleine vlokslakken van voor 2026 betroffen waarschijnlijk de Avatar vlokslak. Zie ook de beschrijving van deze soort.

Verspreiding in Europa

Groot-Brittannië, Ierland, Nederland als de noordelijke verspreidingsgrens van continentaal Europa, Frankrijk, Spanje, Portugal, de westelijke Middellandse Zee en de Azoren.